Po miesiącu intensywnych zmian warto jednak zrobić mały przystanek i przyjrzeć się, jak dziecko radzi sobie w nowej rzeczywistości. Co jest tylko chwilowym zmęczeniem, a co sygnałem, że warto skonsultować się z pedagogiem lub logopedą?

Zanim ocenisz problem: Zrozum „wrześniowy kryzys”

Na początku warto wyjaśnić ważną rzecz: zmęczenie w pierwszym miesiącu szkoły lub przedszkola jest w pełni naturalne. Dziecko codziennie przetwarza dziesiątki nowych bodźców – hałas na przerwach, nowe zasady, inne wymagania czy zmianę rytmu dnia.

Normalne zmęczenie adaptacyjne objawia się tym, że dziecko:
– Po powrocie do domu bywa marudne, senne lub potrzebuje chwilowej samotności.
– Szybciej się irytuje pod koniec dnia, ale po odpoczynku, zjedzeniu posiłku i przespanej nocy wraca do formy.
– Chętnie opowiada o miłych momentach, nawet jeśli narzeka na same obowiązki.

Jeśli jednak trudności nie słabną z tygodnia na tydzień, a wręcz przybierają na sile, warto przyjrzeć się konkretnym sygnałom.

1. Skrajne emocje przy powrotach i oporze przed wyjściem
   Każdy z nas ma dni, kiedy rano wolałby zostać w łóżku. Problem pojawia się wtedy, gdy opór przed szkołą lub przedszkolem staje się codzienną batalią.
   – Zwykłe zmęczenie: Dziecko rano narzeka, że jest śpiące, ale po przełamaniu pierwszego oporu idzie do placówki i w ciągu dnia funkcjonuje prawidłowo.
   – Sygnał do konsultacji: Pojawiają się silne wybuchy złości, płacz nie do ukojenia, wycofanie lub dolegliwości somatyczne (częste bóle brzucha i głowy przed wyjściem z domu, nudności). Jeśli dziecko wyraża silny lęk przed błędem lub oceną, warto skonsultować to z pedagogiem, by znaleźć źródło trudności adaptacyjnych.
   
2. Długotrwałe trudności z koncentracją i odrabianiem lekcji
   Po całodniowym pobycie w szkole skupienie uwagi naturalnie spada. Istnieje jednak różnica między zmęczonym umysłem a trudnościami w przetwarzaniu informacji.
   – Zwykłe zmęczenie: Dziecko potrzebuje dłuższego odpoczynku po szkole, by usiąść do zadań domowych, ale gdy już zacznie – wykonuje je sprawnie.
   – Sygnał do konsultacji: Zadanie, które powinno zająć 15 minut, rozciąga się do dwóch godzin ciągłego rozpraszania się, płaczu i rezygnacji. Jeśli zauważasz, że dziecko ma wyraźny problem z rozumieniem poleceń, zapamiętywaniem sekwencji czy organizacją własnej pracy, wsparcie pedagogiczne pomoże wypracować skuteczne techniki uczenia się i koncentracji.
   
3. Zmiany w komunikacji i mowie pod wpływem stresu
   Stres adaptacyjny bardzo często odbija się na sferze językowej i komunikacyjnej.
   – Zwykłe zmęczenie: Dziecko po powrocie do domu jest cichsze niż zwykle lub odpowiada zdawkowo, bo potrzebuje „odbudować baterie”.
   – Sygnał do konsultacji: Zauważasz nagłe pojawienie się niepłynności mowy (jąkanie), zaciskanie narządów mowy, mniejszą dbałość o artykulację lub trudności z dobieraniem słów. Warto również zwrócić uwagę, czy dziecko nie wycofuje się z kontaktów z rówieśnikami z powodu trudności w wysławianiu się. W takich sytuacjach pomocna jest szybka diagnoza logopedyczna.
   
4. Trudności z sensorycznym przetrawieniem dnia
   Szkoła i przedszkole to środowiska niezwykle głośne i dynamiczne. Nie każde dziecko potrafi samodzielnie poradzić sobie z natłokiem bodźców.
   – Zwykłe zmęczenie: Dziecko po powrocie potrzebuje spokojnej zabawy, posłuchania muzyki lub chwilowej ciszy w swoim pokoju.
   – Sygnał do konsultacji: Dziecko po powrocie do domu przeżywa tzw. meltdowns – głębokie przebodźcowanie objawiające się krzykiem, rzucaniem przedmiotami, trudnością w wyciszeniu się przed snem lub nadwrażliwością na dotyk i dźwięki w domu. To sygnał, że układ nerwowy pracuje na skraju wyczerpania i warto skonsultować się w celu wsparcia integracji sensorycznej oraz regulacji emocji.

Pierwszy krok w stronę zmiany: Rozmowa z nauczycielem

Zanim udasz się do gabinetu specjalisty, niezmiernie ważnym ogniwem jest dialog z wychowawcą lub nauczycielem prowadzącym. Dzieci często prezentują zupełnie inne zachowania w domu (gdzie czują się bezpiecznie i zrzucają napięcie z całego dnia) niż na terenie placówki.

Umawiając się na krótką rozmowę z nauczycielem, warto:
– Podejść do rozmowy partnersko: Zamiast szukać winnych, zapytaj: „Jak radzi sobie Ksawery na lekcjach i w trakcie przerw? Zauważyliśmy w domu duży spadek nastroju i chcemy porównać nasze obserwacje”.
– Dopytać o konkretne sytuacje: Zwróć uwagę na skupienie uwagi, relacje z rówieśnikami oraz sposób reagowania na polecenia w grupie.
– Wspólnie ustalić plan działania: Informacje od nauczyciela będą niezwykle cenną wskazówką dla pedagoga lub logopedy podczas konsultacji w gabinecie.

Jak możesz pomóc swojemu dziecku już teraz?

1. Daj czas na „odparowanie”: Po powrocie do domu nie zasypuj dziecka pytaniami o oceny i zadania. Zapewnij posiłek, spokój i czas na swobodną aktywność.
2. Wprowadź stałą rutynę: Przewidywalny plan popołudnia i wieczoru daje dziecku poczucie bezpieczeństwa.
3. Słuchaj bez oceniania: Pozwól dziecku wyrazić trudne emocje – nazwij je („Widzę, że ten dzień był dla Ciebie naprawdę męczący”).

Pamiętaj: Proszenie o pomoc to wyraz troski

Rozpoczęcie roku szkolnego to maraton, a nie sprint. Jeśli czujesz, że niepokojące zachowania nie ustępują, a codzienne funkcjonowanie staje się trudne dla całej rodziny – nie czekaj.
Współpraca ze specjalistą (pedagogiem, logopedą) na wczesnym etapie pozwala szybko zidentyfikować przyczynę problemu i dać dziecku odpowiednie narzędzia, zanim zaległości czy stres narosną.

Opracowała
mgr Gabriela Sypień-Banaś

Artykuł Wrzesień już za nami. 4 sygnały, że Twoje dzieckopotrzebuje wsparcia w nauce i adaptacji. pochodzi z serwisu Logopeda Psycholog Pedagog Jasło Gorlice - Gabinet Atena.

Najczęstsze powody powyższych problemów:

Co można zrobić, aby pomóc dziecku?

1. Stała, spokojna rutyna poranna
   Dzieci czują się bezpieczniej, gdy wiedzą, co je czeka. Pomaga:
   – wstawanie o tej samej porze,
   – spokojne śniadanie,
   – krótki rytuał (np. „przytulas + buziak + piątka mocy”).
2. Nazwij emocje dziecka
   Dziecko nie potrzebuje od razu rozwiązania — potrzebuje być zrozumiane.
   – „Widzę, że jest ci trudno i tęsknisz. To normalne.”
   – „Jestem z tobą, damy radę.”
   To obniża napięcie bardziej niż „nie płacz”.
3. Przedmiot bezpieczeństwa
   Mały talizman, gumka do włosów mamy, breloczek, zdjęcie – coś, co dziecko może mieć przy sobie. Działa zaskakująco dobrze.
4. Krótkie pożegnania
   Długie przeciąganie rozstania zwiększa stres. Krótko, ciepło, pewnie:
   – „Kocham cię, wrócę po ciebie po podwieczorku.”
   Twoja pewność = jego poczucie bezpieczeństwa.
5. Współpraca z nauczycielem
   Czasem wystarczy, że pani podejdzie, weźmie za rękę, odwróci uwagę.
   Warto zapytać:
   – jak wygląda poranek z perspektywy nauczyciela,
   – czy dziecko ma trudności w grupie,
   – czy można wprowadzić indywidualny rytuał wejścia.
6. Drobne cele i pozytywne skojarzenia
   – „Dziś poszukasz w sali czegoś żółtego.”
   – „Po szkole pójdziemy na plac zabaw, jeśli będziesz dzielny i spróbujesz wejść sam.”
   Nie chodzi o nagrody materialne, tylko o pozytywne emocje.
7. Rozmowy po południu, ale bez nacisku
   Zamiast: „Jak było?” Spróbuj:
   – „Co dziś było najfajniejsze?”
   – „Z kim dziś się bawiłeś?”
   – „Co cię dziś zaskoczyło?”

Warto bardziej pochylić się nad problemem i przyjrzeć się sytuacji, kiedy płacz trwa wiele tygodni i nie słabnie, dziecko skarży się na ból brzucha, głowy, mdłości, mówi, że boi się konkretnej osoby lub sytuacji, w domu jest wyraźnie bardziej drażliwe, wycofane lub agresywne. Jest to sygnał, że warto porozmawiać z nauczycielem, a czasem z psychologiem. Rozmowa z nauczycielem może naprawdę wiele zmienić – ale tylko wtedy, gdy jest spokojna, konkretna i partnerska. Dzieci czują napięcie dorosłych, więc im lepsza współpraca między tobą a nauczycielem, tym łatwiej będzie dziecku. Nauczyciel nie zawsze widzi poranne trudności,
więc warto je nazwać. To otwiera rozmowę, nie obwinia i nie stawia nikogo pod ścianą. Zapytaj nauczyciela, co zaobserwował. To kluczowe, bo często dziecko uspokaja się po 2–3 minutach, a rodzic tego nie widzi. Ustalcie wraz z wychowawcą wspólny plan działania. Dziecko potrzebuje spójności – jeśli w domu i w przedszkolu/szkole obowiązują podobne zasady, czuje się bezpieczniej. Możecie ustalić:
– krótki rytuał wejścia (np. pani podchodzi i od razu przejmuje dziecko),
– przedmiot bezpieczeństwa, który dziecko może mieć przy sobie,
– sygnał, że rodzic wychodzi (np. „buziak, przytulas, piątka i idę”),
– sposób informowania rodzica, jak minął poranek.

Czasem źródłem stresu jest konflikt, brak kolegi, poczucie wykluczenia, zapytaj więc nauczyciela o relacje dziecka z innymi. Umówcie się na krótkie podsumowanie po kilku dniach. Daje to poczucie, że działacie razem i monitorujecie sytuację. Pamiętaj: nauczyciel jest partnerem, nie przeciwnikiem. Większość nauczycieli naprawdę chce pomóc, ale potrzebuje informacji od rodzica. A ty potrzebujesz ich spojrzenia z drugiej strony.

Rodzicu pamiętaj: Dziecko nie płacze „na złość”. Ono naprawdę przeżywa trudność, której jeszcze nie potrafi nazwać ani udźwignąć.
Twoja spokojna obecność, konsekwencja i empatia są dla niego jak kotwica.

Autorka tekstu: Kasia Setlak-Bolek

Artykuł Trudności w szkole/przedszkolu. Dziecko płacze przed pójściem do szkoły/przedszkola. Jak zachęcić dziecko do przedszkola/szkoły? pochodzi z serwisu Logopeda Psycholog Pedagog Jasło Gorlice - Gabinet Atena.

Joga dostosowana do potrzeb dziecka.

Joga dla dzieci różni się od zajęć przeznaczonych dla dorosłych. Nie polega na wykonywaniu skomplikowanych pozycji ani dążeniu do perfekcji. Najważniejszym celem jest stworzenie bezpiecznej przestrzeni do ruchu, zabawy i wyciszenia, w której każde dziecko może rozwijać się we własnym tempie.

W pracy z dziećmi ze spektrum autyzmu, ADHD czy innymi szczególnymi potrzebami edukacyjnymi ćwiczenia są indywidualnie dopasowywane do możliwości uczestników. Zajęcia często przybierają formę opowieści ruchowych, zabaw, ćwiczeń oddechowych czy prostych sekwencji angażujących całe ciało. Dzięki temu dziecko nie tylko ćwiczy sprawność fizyczną, ale również uczy się rozpoznawać sygnały płynące z własnego organizmu.

Wspieranie regulacji emocji.

Jednym z największych wyzwań, z jakimi mierzą się dzieci neuroróżnorodne, jest regulacja emocji. Silne pobudzenie, trudności z wyciszeniem czy gwałtowne reakcje mogą utrudniać funkcjonowanie zarówno w domu, jak i w szkole.
Ćwiczenia oddechowe oraz techniki relaksacyjne wykorzystywane podczas jogi pomagają aktywować układ nerwowy odpowiedzialny za odpoczynek i regenerację. Regularna praktyka uczy dziecko świadomego oddychania, rozluźniania napięcia mięśniowego oraz stopniowego odzyskiwania spokoju w sytuacjach stresowych. Z czasem umiejętności te mogą być wykorzystywane również poza salą ćwiczeń – podczas lekcji, w domu czy w trudnych sytuacjach społecznych.

Rozwijanie świadomości ciała.

Dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu oraz ADHD często mają trudności z prawidłowym odbieraniem informacji płynących z własnego ciała. Mogą mieć obniżoną lub wzmożoną wrażliwość na bodźce, problemy z równowagą czy planowaniem ruchu.

Pozycje jogi angażują mięśnie głębokie, poprawiają stabilizację oraz rozwijają propriocepcję, czyli czucie głębokie. Dzięki temu dziecko lepiej orientuje się w położeniu swojego ciała, łatwiej kontroluje ruchy i buduje poczucie bezpieczeństwa. Ćwiczenia wykonywane powoli i z uważnością pozwalają również zauważać napięcia oraz uczyć się ich świadomego rozluźniania.

Poprawa koncentracji i uwagi.

Dzieci z ADHD często mają trudność z utrzymaniem uwagi przez dłuższy czas, a nadmiar bodźców dodatkowo utrudnia skupienie się na wykonywanym zadaniu. W jodze koncentracja rozwijana jest w naturalny sposób – poprzez skupienie na oddechu, utrzymaniu pozycji lub wykonywaniu spokojnych, powtarzalnych ruchów.

Nie chodzi o wymaganie od dziecka długiego bezruchu, lecz o stopniowe wydłużanie momentów świadomego skupienia. Krótkie ćwiczenia przeplatane aktywnością ruchową pomagają utrzymać zaangażowanie i uczą kierowania uwagi na konkretne zadanie.

Korzyści dla integracji sensorycznej.

Wiele elementów jogi doskonale wpisuje się w potrzeby dzieci z trudnościami w przetwarzaniu sensorycznym. Różnorodne pozycje dostarczają kontrolowanych bodźców proprioceptywnych, wspierając rozwój równowagi oraz koordynacji ruchowej.

Ćwiczenia wykonywane w spokojnym tempie pomagają organizować informacje napływające z otoczenia, co może ułatwiać dziecku funkcjonowanie podczas codziennych aktywności. Warto jednak pamiętać, że intensywność zajęć powinna być dostosowana do indywidualnego profilu sensorycznego uczestnika.

Budowanie pewności siebie.

W jodze nie ma rywalizacji ani ocen. Każde dziecko wykonuje ćwiczenia zgodnie ze swoimi możliwościami, a sukcesem jest sam udział i podejmowanie kolejnych prób. Takie podejście sprzyja budowaniu poczucia sprawczości oraz wiary we własne możliwości.

Dzieci uczą się, że rozwój nie polega na porównywaniu się z innymi, lecz na stopniowym odkrywaniu własnych umiejętności. To doświadczenie może pozytywnie wpływać na samoocenę i motywację do podejmowania nowych wyzwań również poza zajęciami.

Wspólna praktyka wzmacnia relacje.

Joga może być wartościowym narzędziem nie tylko podczas terapii, ale także w domu. Wspólne wykonywanie prostych ćwiczeń przez rodziców i dzieci sprzyja budowaniu bliskości, rozwija komunikację oraz daje okazję do spędzania czasu bez presji osiągania określonych rezultatów. Kilkanaście minut spokojnych ćwiczeń lub relaksacji może stać się elementem codziennej rutyny, pomagając dziecku przygotować się do szkoły, wyciszyć po intensywnym dniu lub łatwiej zasnąć wieczorem.

Joga jako element kompleksowego wsparcia.

Choć joga przynosi wiele korzyści, nie zastępuje terapii psychologicznej, pedagogicznej ani medycznej. Najlepsze efekty osiąga się wtedy, gdy stanowi ona uzupełnienie innych form wsparcia i jest prowadzona przez osoby posiadające odpowiednie przygotowanie do pracy z dziećmi o zróżnicowanych potrzebach.
Regularna praktyka może wspierać rozwój motoryczny, poprawiać koncentrację, ułatwiać regulację emocji oraz budować poczucie bezpieczeństwa. Co najważniejsze, daje dziecku możliwość poznawania własnego ciała i rozwijania umiejętności, które będą przydatne przez całe życie.

Joga nie wymaga specjalistycznego sprzętu ani wyjątkowych predyspozycji. Potrzebne są przede wszystkim cierpliwość, akceptacja i stworzenie przestrzeni, w której dziecko będzie mogło czuć się bezpiecznie. To właśnie w takiej atmosferze ruch staje się narzędziem wspierającym rozwój, a nie kolejnym zadaniem do wykonania.

Autorka tekstu: lic. Klaudia Trznadel

Artykuł Joga jako wsparcie dzieci ze spektrum autyzmu, ADHD i szczególnymi potrzebami edukacyjnymi pochodzi z serwisu Logopeda Psycholog Pedagog Jasło Gorlice - Gabinet Atena.

Sensoplastyka

Która jest jednym najczęściej realizowanych przez nas zajęć i też najbardziej lubiana przez najmłodszych. To wyjątkowe warsztaty, podczas których dzieci mogły swobodnie poznawać różnorodne faktury, kolory, zapachy i konsystencje. Przedszkolaki pracowały z bezpiecznymi, często naturalnymi materiałami, tworząc niepowtarzalne kompozycje i eksperymentując z ich właściwościami. Tego typu aktywności wspierają rozwój integracji sensorycznej, pobudzają kreatywność oraz wyobraźnię, rozwijają motorykę małą i koordynację wzrokowo-ruchową, a także uczą samodzielności i odwagi w podejmowaniu nowych wyzwań. Każde dziecko mogło tworzyć we własnym   tempie, bez oceniania i narzucania gotowych rozwiązań, dzięki  czemu powstawały wyjątkowe, pełne dziecięcej fantazji prace.

Plastyka ekspresywna

Była kolejnym ważnym elementem naszych spotkań. Podczas zajęć dzieci miały możliwość wyrażania swoich emocji, pomysłów i przeżyć poprzez różnorodne techniki plastyczne. Malowanie, odbijanie, rozcieranie farb, tworzenie przestrzennych prac czy eksperymentowanie z nietypowymi materiałami pozwalało rozwijać wyobraźnię, kreatywność oraz poczucie sprawczości. W naszych  warsztatach nie liczył się efekt końcowy, ale sam proces tworzenia – pełen swobody, radości i odkrywania własnych możliwości. Takie działania pomagają również budować pewność siebie, uczą koncentracji, cierpliwości oraz pokazują dzieciom, że każdy może tworzyć na swój własny, niepowtarzalny sposób.

Tworzenie slimów

Były to najbardziej lepkie zajęcia, ale też najbardziej wymagające, gdyż tu trzeba było działać zgodnie z instrukcją. Każde dziecko miało możliwość samodzielnego przygotowania własnego slima, wybierając jego kolor, dodatki oraz dekoracje. Podczas wspólnego tworzenia dzieci nie tylko świetnie się bawiły, ale również ćwiczyły precyzję ruchów, rozwijały sprawność dłoni, uczyły się dokładności oraz postępowania zgodnie z kolejnymi etapami wykonywania zadania. Była to również doskonała okazja do współpracy, wzajemnej pomocy i dzielenia się pomysłami z rówieśnikami. Największą nagrodą były uśmiechy dzieci i ogromna satysfakcja z samodzielnie wykonanych prac, które mogły zabrać ze sobą do domu.

Nasze warsztaty odbywały się cyklicznie przez cały rok szkolny, dzięki czemu mogliśmy obserwować rozwój dzieci, ich coraz większą pewność siebie oraz otwartość na nowe doświadczenia. Każde spotkanie miało swój niepowtarzalny charakter i temat przewodni, a dzieci za każdym razem z ogromnym entuzjazmem uczestniczyły w proponowanych aktywnościach. Największą wartością tych zajęć była możliwość nauki poprzez zabawę. W bezpiecznej i przyjaznej atmosferze dzieci rozwijały swoje zainteresowania, zdobywały nowe doświadczenia, ćwiczyły współpracę w grupie oraz odkrywały, że tworzenie może być źródłem ogromnej radości.

Serdecznie dziękujemy Dyrektor Patrycji Słowik, nauczycielom oraz całej społeczności Przedszkola w Jedliczu za zaufanie, życzliwość i doskonałą współpracę przez cały rok szkolny. To dla nas ogromna radość móc uczestniczyć w rozwoju najmłodszych i wspólnie tworzyć przestrzeń, w której nauka staje się fascynującą przygodą.

Dziękujemy wszystkim przedszkolakom za ich uśmiechy, ciekawość świata, niesamowite pomysły i ogromne zaangażowanie podczas każdych zajęć. To właśnie Wasza energia i kreatywność sprawiają, że z niecierpliwością czekamy na kolejne spotkania.

Mamy nadzieję, że już wkrótce ponownie spotkamy się na kolejnych warsztatach pełnych kolorów, twórczych wyzwań i niezapomnianych emocji.

Do zobaczenia!

Artykuł Sensoplastyka, ekspresja i slimy! Wyjątkowy rok w Przedszkolu w Jedliczu pochodzi z serwisu Logopeda Psycholog Pedagog Jasło Gorlice - Gabinet Atena.

Co mierzy ocena, a czego nie mierzy wcale?

Ocena to bez wątpienia ważny element polskiego systemu edukacji. Zasady dotyczące tego, jakie dokładnie umiejętności należy opanować, jaką wiedzę i w jakim stopniu przyswoić omawiane są corocznie podczas pierwszej lekcji z danego przedmiotu. Szczegółowe warunki i sposób oceniania wewnątrzszkolnego powinny być opisane w statucie szkoły. 

Co mierzy ocena? Najprościej mówiąc – pokazuje, w jakim stopniu uczeń opanował wiedzę i umiejętności przewidziane w programie nauczania.

Czego ocena nie mierzy? Ocena w rozumieniu szkolnym nie bierze pod uwagę całego szeregu czynników: nie widzi, że dla ucznia, który doświadcza hejtu sukcesem jest sama obecność w szkole. Nie wie, że rodzice Ali z IV klasy od kilku dni nieustannie się kłócą, co sprawia, że uczennica bardzo źle sypia i nie jest w stanie opanować zadanego materiału. Oceny szkolne nie mierzą życzliwości, autentyczności, poczucia humoru, empatii, optymizmu i wrażliwości. Nie wskazują, ile razy agresywny dotąd uczeń wybrał zareagowanie w sposób akceptowalny społecznie zamiast zdecydować się na znaną sobie reakcję związaną z przemocą fizyczną, nie pokażą jak często Zuzka i Lena z V klasy zagadywały do nowej uczennicy, by nie czuła się odrzucona. A takie przykłady można by mnożyć.

Jak porównywać, a jak tego nie robić. 

Gdy dzieci od najmłodszych lat słyszą: „A co dostała Ala?”, „Zobacz, jaki ładny plakat narysowała Marysia”, „Dlaczego tylko czwórka?” łatwo uwierzyć im w to, że ich wartość mieści się w skali pomiędzy jedynką a szóstką. Jaką wiadomość wysyłamy dzieciom, gdy skupiamy się tylko na wynikach? Pokazujemy, że wartościowe są tylko wtedy, gdy coś im się udaje, gdy triumfują. Co z sytuacjami, gdy mimo starań nie zdobędą pierwszego miejsca w konkursie a do maksymalnej punktacji na sprawdzianie zabraknie im 0,5 punktu? Czy wtedy są mniej wartościowe?

Zwracanie uwagi tylko na wynik i podkreślanie, że ktoś inny i tak był lepszy, to prosta droga do wychowania perfekcjonisty/tki i obniżenia poczucia własnej wartości u dziecka. Jak więc porównywać, by nie przyniosło to negatywnych skutków? Porównuj postępy Twojego dziecka z dzisiaj w odniesieniu do jego umiejętności 2-3 miesiące temu. 

Co doceniać? 

– zauważaj proces, a nie efekt końcowy. Doceń to, że dziecko poświęciło czas na naukę, że zapamiętało najważniejsze rzeczy, że samo starało się zaplanować notatki, powtórki- dzięki temu dziecko doskonali umiejętność planowania oraz krytycznego myślenia a także wzmacnia swoją sprawczość (przecież to od niego zależało to, jak rozłoży naukę materiału itd.)

– zauważaj postępy dotyczące całego procesu planowania nauki, organizowania przestrzeni do nauki

– przede wszystkim: tłumacz, że wartość dziecka nie zależy od jego ocen, zapewniaj i pokazuj, że gorsza ocena nie jest tożsama ze stratą rodzicielskiej miłości 

Czerwcowe świadectwo jest jedynie podsumowaniem wybranego etapu nauki. Nie mówi wszystkiego o możliwościach, charakterze ani potencjale dziecka. Warto pamiętać, że młody człowiek potrzebuje przede wszystkim poczucia bezpieczeństwa, akceptacji i przekonania, że jest ważny niezależnie od cyfry zapisanej obok nazwy przedmiotu.

mgr Katarzyna Gadzała-Luberda

Artykuł Świadectwo to nie człowiek pochodzi z serwisu Logopeda Psycholog Pedagog Jasło Gorlice - Gabinet Atena.

Jesteśmy niezwykle dumni, że od teraz będziemy mogli służyć swoją wiedzą, doświadczeniem i zaangażowaniem mieszkańcom Gorlic oraz okolic. Od początku działalności Gabinetu Atena przyświeca nam jedna idea- pomagać z pasją, sercem i pełnym zrozumieniem dla potrzeb każdego człowieka. Wierzymy, że profesjonalna pomoc specjalistów połączona z życzliwą atmosferą daje najlepsze efekty i pozwala budować trwałe relacje oparte na zaufaniu.

W nowej placówce będziemy świadczyć wsparcie w zakresie logopedii, psychologii oraz pedagogiki. Każdego dnia dokładamy wszelkich starań, aby tworzyć miejsce, w którym zarówno dzieci, jak i rodzice mogą czuć się bezpiecznie, komfortowo i swobodnie. Miejsce, gdzie każdy problem spotyka się ze zrozumieniem, a każda osoba otrzymuje indywidualne podejście.

Świętujcie otwarcie razem z nami!

Z okazji otwarcia przygotowaliśmy dla Państwa wyjątkowe wydarzenia, które pozwolą lepiej poznać naszą działalność oraz skorzystać z wartościowych spotkań i zajęć.

1. Darmowe przesiewowe badania mowy

Jednym z najważniejszych punktów naszego wydarzenia będą bezpłatne przesiewowe badania mowy w dniu otwarcia. To doskonała okazja, aby sprawdzić rozwój komunikacji dziecka i skonsultować ewentualne wątpliwości ze specjalistą.

Wielu rodziców zastanawia się, czy rozwój mowy ich dziecka przebiega prawidłowo, czy niektóre trudności są naturalnym etapem rozwoju, czy może wymagają już konsultacji logopedycznej. Takie badanie pozwala w szybki i bezpieczny sposób ocenić sytuację oraz uzyskać wskazówki dotyczące dalszego postępowania.

Wczesna diagnoza i szybka reakcja mają ogromne znaczenie dla skuteczności terapii, dlatego zachęcamy wszystkich rodziców do skorzystania z tej wyjątkowej możliwości.

2. Warsztaty dla rodziców: „Im mniej mówisz, tym więcej słyszysz”

Rodzicielstwo to nieustanna nauka budowania relacji z dzieckiem. Często chcemy pomagać, tłumaczyć, podpowiadać i rozwiązywać problemy za nasze dzieci. Jednak czasem największą wartością okazuje się uważne słuchanie.

Podczas warsztatów psychologicznych „Im mniej mówisz, tym więcej słyszysz” porozmawiamy o sile komunikacji, znaczeniu aktywnego słuchania oraz budowaniu bliskiej relacji opartej na wzajemnym szacunku i zrozumieniu.

Uczestnicy poznają praktyczne wskazówki, które mogą wykorzystać w codziennych sytuacjach wychowawczych. Dowiedzą się, jak zadawać pytania, które otwierają dziecko na rozmowę, jak wspierać je w przeżywaniu emocji oraz jak budować atmosferę bezpieczeństwa i zaufania w rodzinie.

To spotkanie skierowane jest do wszystkich rodziców, którzy chcą jeszcze lepiej rozumieć swoje dzieci i świadomie rozwijać kompetencje wychowawcze.

3 Sensoplastyka: kreatywna przygoda dla najmłodszych

Sensoplastyka to wyjątkowa forma aktywności wspierająca rozwój wszystkich zmysłów dziecka. Poprzez samodzielne eksperymentowanie z różnorodnymi fakturami, kolorami, zapachami i materiałami dzieci rozwijają kreatywność, wyobraźnię, motorykę małą oraz zdolności poznawcze.

Nasze zajęcia będą pełne radości, odkrywania i swobodnej twórczości. Nie liczy się tutaj efekt końcowy, lecz sam proces doświadczania, poznawania i tworzenia. To doskonała okazja do rozwijania samodzielności, pewności siebie oraz naturalnej ciekawości świata.

Jesteśmy przekonani, że mali uczestnicy wyjdą z zajęć z szerokimi uśmiechami i głowami pełnymi nowych pomysłów.

Do zobaczenia w Gabinecie Atena!

Otwarcie nowego punktu w Gorlicach jest dla nas wyjątkowym wydarzeniem i ważnym krokiem w dalszym rozwoju Gabinetu Atena. Cieszymy się, że możemy tworzyć miejsce, które będzie wspierać dzieci, młodzież i dorosłych w ich codziennych wyzwaniach.

Serdecznie zapraszamy wszystkich mieszkańców Gorlic i okolic do odwiedzenia naszej nowej placówki przy ul. Solidarności 3. Będzie nam niezwykle miło poznać Państwa osobiście, odpowiedzieć na pytania i wspólnie świętować ten wyjątkowy dzień.

Dziękujemy za zaufanie, którym obdarzacie nas każdego dnia. To właśnie ono motywuje nas do dalszej pracy i rozwoju.

Do zobaczenia 1 lipca w Gabinecie Atena!

Artykuł Gabinet Atena otwiera swoje drzwi w Gorlicach! pochodzi z serwisu Logopeda Psycholog Pedagog Jasło Gorlice - Gabinet Atena.

Dysleksja rozwojowa To najczęstsze źródło trudności. Dziecko może:
– zamieniać litery podobne kształtem (b–d, p–q, m–n),
– gubić miejsce w tekście,
– czytać wolno i z wysiłkiem,
– mieć problem z analizą i syntezą słuchową (np. dzielenie słów na głoski).

Mózg dziecka z dysleksją inaczej przetwarza informacje językowe – to nie wada, tylko inny styl pracy.

Dysgrafia Tu problem dotyczy pisania:
– litery są niekształtne,
– tekst trudny do odczytania,
– dziecko szybko się męczy,
– pisanie wymaga ogromnego wysiłku.

Jeśli pisanie jest trudne, czytanie często też staje się obciążeniem.

Dziecko może mieć trudność z:
– różnicowaniem kształtów,
– zapamiętywaniem liter,
– łączeniem dźwięku z symbolem graficznym.

Mogą pojawić się problemy z koncentracją. Jeśli uwaga „ucieka”, litery zaczynają się mieszać, a czytanie staje się frustrujące. Niektóre dzieci potrzebują więcej czasu na utrwalenie liter – presja tylko pogarsza sytuację. Unikanie czytania to często reakcja obronna. Dziecko nie odmawia, bo „mu się nie chce”, tylko dlatego, że:

• Czytanie kojarzy się z porażką. Każde potknięcie, każda pomyłka to dla niego sygnał: „Nie umiem”, „Jestem gorszy”. Po kilku takich doświadczeniach naturalną reakcją jest unikanie.
• Wysiłek jest zbyt duży. Dziecko wkłada w czytanie tyle energii, ile dorosły w naukę nowego języka. Po kilku minutach jest po prostu wyczerpane.
• Boją się oceny. Komentarze typu „Skup się”, „Przecież to proste”, „Inne dzieci już czytają” – nawet jeśli nie są złośliwe – budują w dziecku lęk.
• Nie rozumie treści. Jeśli cała energia idzie w rozszyfrowanie liter, nie zostaje jej na zrozumienie tekstu. Czytanie przestaje być przyjemnością.
• Brakuje sukcesów. Dziecko, które nie widzi postępów, traci motywację.

Co dziecko czuje, gdy czytanie sprawia mu trudność?

• frustrację („Dlaczego inni potrafią, a ja nie?”),
• wstyd,
• lęk przed porażką,
• poczucie bycia „gorszym”,
• zmęczenie psychiczne i fizyczne.

Są to emocje, które potrafią skutecznie zablokować chęć do nauki.

Jak wspierać dziecko, które myli litery i nie chce czytać?

• Zadbaj o diagnozę. Warto skonsultować się z pedagogiem, psychologiem lub logopedą. Im szybciej dziecko otrzyma wsparcie, tym łatwiej będzie mu nadrobić trudności.
• Czytajcie inaczej – nie „po dorosłemu”
  – krótkie teksty,
  – duża czcionka,
  – kolorowe literki,
  – książki z małą ilością tekstu,
  – komiksy,
  – audiobooki + śledzenie tekstu.
• Chwal za wysiłek, nie za efekt: „Widzę, że bardzo się starasz” działa lepiej niż „Super przeczytałeś”.
• Wprowadzaj zabawy literowe:
  – układanie liter z plasteliny,
  – gry typu memory,
  – wyszukiwanie liter w otoczeniu,
  – aplikacje edukacyjne.
• Czytaj dziecku codziennie. To buduje pozytywne skojarzenia i rozwija słownictwo.
• Daj dziecku czas: Nie przyspieszaj na siłę. Mózg dojrzewa w swoim tempie.

LISTA ĆWICZEŃ DLA RODZICÓW

1. Ćwiczenia wzrokowe – rozpoznawanie i różnicowanie liter
   – Znajdź literę Na kartce napisz kilka liter (np. b, d, p, q). Poproś dziecko, aby zakreśliło tylko jedną wybraną literę.
   – Polowanie na litery w domu Dziecko szuka w książkach, gazetach lub na etykietach konkretnej litery.
   – Memory literowe Zrób pary kartoników z literami – grajcie jak w klasyczne memory.
   – Litery w lustrze Dziecko pisze literę na kartce, a potem patrzy na nią w lustrze – świetne na b/d/p/q.
   
2. Ćwiczenia słuchowe – analiza i synteza słuchowa
   – Dzielenie słów na głoski Mów słowo, a dziecko „rozbija” je na głoski (np. kot→ k-o-t).
   – Łączenie głosek w słowo Ty mówisz powoli: k-o-t, dziecko zgaduje: kot.
   – Rymy Wymyślacie słowa, które się rymują – rozwija słuch fonemowy.
   – Co słyszysz na początku? „Jaką głoskę słyszysz na początku słowa mama?”
   
3. Ćwiczenia grafomotoryczne – usprawnianie ręki
   – Pisanie po śladzie Litery, szlaczki, fale, spirale.
   – Rysowanie dużych liter na dużej powierzchni Na tablicy, na szybie, na dużym arkuszu papieru.
   – Zabawy plasteliną Lepienie liter, wałeczków, kulek – wzmacnia palce.
   – Pisanie palcem po różnych fakturach Mąka, piasek, ryż, kasza – świetne dla dzieci, które nie lubią ołówka.
   
4. Ćwiczenia czytelnicze – bez presji
   – Czytanie naprzemienne Ty czytasz jedno zdanie, dziecko kolejne. Zdejmuje to presję.
   – Czytanie krótkich tekstów Wybieraj książki z dużą czcionką, małą ilością tekstu, komiksy.
   – Wspólne czytanie z audiobookiem Dziecko śledzi tekst, słuchając nagrania – odciąża to mózg.
   – Czytanie globalne Pokazujesz całe słowo (np. „kot”), dziecko zapamiętuje jego wygląd.
   
5. Zabawy ruchowe z literami
   – Skakanie po literach Rozłóż kartki z literami na podłodze. Mów literę – dziecko na nią skacze.
   – Rzut do celu Litery na kartkach, dziecko rzuca woreczkiem w tę, którą usłyszy.
   – Litery z ciała Tworzenie liter rękami lub całym ciałem – świetne dla kinestetyków.
   
6. Kreatywne zabawy literowe
   – Litery z klocków, patyczków, sznurków Dziecko układa litery z różnych materiałów.
   – Kolorowanie liter Kolorowanie liter podobnych kształtem, aby je odróżniać.
   – Zgadnij literę dotykiem Dziecko dotyka litery wyciętej z papieru z zamkniętymi oczami.
   
7. Ćwiczenia emocjonalne – budowanie pozytywnego nastawienia
   – Dziennik sukcesów Każdego dnia zapisujcie jedną rzecz, która dziecku wyszła.
   – Czytanie jako rytuał, nie obowiązek 10 minut dziennie, w przyjemnej atmosferze.
   – Chwalenie za wysiłek „Widzę, że bardzo się starasz”, „Świetnie próbujesz”.

Ćwicz z dzieckiem codziennie ok. 10 minut

10-minutowy plan dzienny

1. 2 min – zabawa ruchowa z literami
2. 3 min – ćwiczenie słuchowe (głoski, rymy)
3. 2 min – grafomotoryka (szlaczki, plastelina)
4. 3 min – krótkie czytanie naprzemienne

Pamiętaj: Krótko, bez przeciążenia, ale regularnie!

mgr Katarzyna Bolek

Artykuł Problemy z nauką (dysleksja/dysgrafia) – dziecko mylilitery. Dlaczego nie chce czytać? pochodzi z serwisu Logopeda Psycholog Pedagog Jasło Gorlice - Gabinet Atena.

„Czy machanie rączkami to autyzm?”

Machanie rączkami (tzw. stimming) to częsty powód wizyt w naszym gabinecie.

Warto wiedzieć: Samo machanie rękami pod wpływem radości czy ekscytacji u małego dziecka nie musi oznaczać autyzmu.

Kiedy powinno niepokoić? Jeśli towarzyszą mu inne objawy, takie jak brak kontaktu wzrokowego, brak wskazywania palcem (by coś pokazać, a nie tylko dostać) oraz wspomniany niżej brak reakcji na imię.

„Moje dziecko nie reaguje na imię”

To jeden z najsilniejszych sygnałów alarmowych w kierunku spektrum autyzmu (ASD). Jeśli 5-latek często „wyłącza się”, nie odwraca głowy, gdy go wołamy, mimo że słuch ma sprawny – może to oznaczać trudności w komunikacji społecznej lub specyficzne przetwarzanie bodźców.

Jak rozpoznać ADHD u 5-latka?

W wieku przedszkolnym granica między żywiołowością a ADHD jest cienka, ale u dziecka z ADHD zauważymy:

Ekstremalną impulsywność: Dziecko robi coś, zanim pomyśli (np. wybiega na ulicę).
Trudności z dokończeniem zabawy: Porzuca każdą czynność po minucie.
Wewnętrzny niepokój: Nawet przy jedzeniu czy oglądaniu bajki wierci się, macha nogami, wstaje.

AuDHD – czyli kiedy autyzm spotyka się z ADHD

Coraz częściej diagnozowane jest współwystępowanie obu tych stanów (tzw. AuDHD). To wyzwanie dla dziecka, które z jednej strony potrzebuje rutyny (autyzm), a z drugiej szybko się nudzi i szuka stymulacji (ADHD). Takie dzieci mogą być bardzo inteligentne, ale „nieusłuchane” i szybko zmęczone przebodźcowaniem.

Gdzie udać się po pomoc? (Ścieżka działania)

Jeśli zaobserwowano powyższe objawy, nie warto czekać, aż dziecko „wyrośnie”. Wczesna interwencja to ogromna szansa na lepszy rozwój. Oto konkretne kroki:

Logopeda / Pedagog: Sprawdzi, jak dziecko się komunikuje i bawi. To często pierwszy przystanek, by ocenić, czy potrzebna jest dalsza, pogłębiona diagnostyka.

Psycholog dziecięcy: Przeprowadzi specjalistyczne testy (np. ADOS-2 w kierunku autyzmu lub standaryzowane testy uwagi i funkcji poznawczych w kierunku ADHD).

Lekarz Psychiatra dziecięcy: To kluczowy specjalista w całym procesie. Tylko lekarz psychiatra może postawić oficjalną diagnozę medyczną, która jest niezbędna do uzyskania orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego w przedszkolu lub szkole.

Poradnia Autyzmu: To miejsce wyspecjalizowane w kompleksowej diagnozie. Należy się do niej udać, aby ostatecznie wykluczyć lub potwierdzić spektrum. Ważne: Aby zapisać się na taką diagnostykę, niezbędne jest zazwyczaj zaświadczenie lub skierowanie od lekarza psychiatry.

Integracja Sensoryczna (SI): Wiele „trudnych zachowań” (np. zatykanie uszu, agresja, niepokój ruchowy) wynika z zaburzeń przetwarzania bodźców. Terapeuta SI sprawdzi, czy dziecko nie ma nadwrażliwości na dźwięki, zapachy lub dotyk (np. drażniące metki w ubraniach).

Wskazówka dla rodzica: Ścieżka diagnostyczna bywa długa, dlatego warto zacząć od wizyty u psychiatry dziecięcego, który pokieruje Państwa do odpowiedniej poradni i wystawi niezbędne dokumenty.

Co mogę zrobić już dziś?

Zapisywać obserwacje: W jakich sytuacjach dziecko macha rękami? Co wywołuje złość? To bezcenna wiedza dla specjalisty.

Wprowadzić plan dnia: Przewidywalność wycisza zarówno objawy ASD, jak i ADHD.

Zadbać o siebie: Diagnoza to nie wyrok, to klucz do zrozumienia dziecka.

Pamiętaj: Wczesna diagnoza to nie etykieta, ale szansa na lepszy start i dobranie odpowiednich metod wychowawczych.

mgr Gabriela Sypień

Artykuł Niepokojące sygnały czy uroda rozwoju? Spektrum autyzmu i ADHD u przedszkolaka pochodzi z serwisu Logopeda Psycholog Pedagog Jasło Gorlice - Gabinet Atena.

Rodzice mogą słyszeć od swoich dzieci: „Nic nie umiem”, „Jestem najgorszy”, Nikt mnie nie lubi”, „Jestem brzydka/brzydki”. Pomimo uświadamiania, że tak nie jest
dziecko nie do końca wierzy w zapewnienia rodzica.

Dlaczego tak się dzieje? Czy samo zaprzeczanie i chwalenie jest dobrym kierunkiem wspierającym samoocenę dziecka?
Adekwatna samoocena nie wiąże się z ogólnym przekonaniem, że jest się najlepszym, ale że:
– mam przyzwolenie na popełnianie błędów;
– mam mocne strony i słabe strony;
– mogę się pomylić, ale nadal zasługuje na wsparcie i szacunek;
– porażka nie definiuje mnie jako osoby i jest częścią procesu;
– jestem w stanie pokonać niesprzyjające okoliczności.

Dziecko w przeciwieństwie do dorosłego dopiero kształtuje poczucie Ja i własnej wartości. Komunikaty, które pojawiają się od dorosłych i rówieśników, stają się
częścią jego wewnętrznego dialogu.

„Dzieci potrzebują sześciu komentarzy pozytywnych na jeden negatywny, by zachować zdrową samoocenę”
(M. Sunderland)

Najczęstsze objawy niskiej samooceny u dziecka:
– łatwo się poddaje lub nie podejmuje działania
– nie wyraża swojego zdania z obawy na ocenę innych
– może często wchodzi w rolę ofiary
– nie zna własnych granic
– idealizuje innych i obniża swoją wartość
– stara się być niewidocznym dla innych
– myśli w sposób negatywny (np.widzi tylko porażki na swojej drodze)
– może przejawiać zachowania antyspołeczne i agresywne
– jest podatne na zaburzenia odżywiania, samookaleczenia i depresje

„Jesteśmy w stanie znaleźć wiele sposobów wyrażania nienawiści do samych siebie”.
(Williamson,1992)

Dziecko, które myśli, że jest bezwartościowe może stopniowo wycofywać się z życia.
Z powodu niskiej samooceny może nie lubić swojego towarzystwa, co prowadzi do braku motywacji do rozpoczynania jakiejkolwiek aktywności.
Może też znosić złe traktowanie innych, wierząc, że na takie właśnie zasługuje. Powoduje to trwałe obniżenie samooceny i poczucie winy.
Rodzice często stosują pochwały jako wspieranie dziecka. Jednak dziecko z obniżoną samooceną nie przyjmie komunikatu “Jesteś świetny w tym, co robisz”
skoro wewnętrznie słyszy „Nie nadaję się, jestem beznadziejny”. Słowa rodzica nie pasują do tego, co dzieje się w środku, dlatego dziecko odbiera to jako fałsz, niespójność. Często zachowanie dziecka z niską samooceną może wydawać się rodzicowi złośliwe. Przykładowo: dziecko niszczy prezent, który dostało. Takie zachowanie może wynikać z uczucia, że nie zasługuje na nic dobrego.

Praktyczne wskazówki budowania u dziecka adekwatnej samooceny:

1. Akceptacja niezależna od wyników, poprzez oddzielenie osoby od zachowania:
NIE: „Jesteś grzeczny”
TAK: „To zachowanie było trudne”
Dziecko uczy się, że jest wartościowe nawet wtedy kiedy popełnia błędy.
Akceptacja nie oznacza zgody na każde zachowanie. Oznacza oddzielenie dziecka od jego czynów. Komunikat powinien dotyczyć zachowania, nie tożsamości. Dziecko powinno czuć, że nawet jeśli popełnia błąd, nadal jest kochane i ważne.

2. Zastąpienie pochwały uznaniem:
POCHWAŁA – ocenia, uzależnia od wyników
UZNANIE – zauważa i wzmacnia proces
“Jesteś najlepszy/najlepsza” versus “Widzę ile pracy w to włożyłeś/włożyłaś”
Nadmierne skupianie się na wyniku może wzbudzać w dziecku duży lęk przed porażką. Uznanie buduje wewnętrzne poczucie własnej wartości, a nie zależność od
aprobaty społecznej.
Budujące komunikaty, które dostrzegają proces, a nie końcowy wynik:
„Widzę, ile pracy w to włożyłeś/włożyłaś”
„Nie wyszło, ale nie poddałeś/poddałaś się.”
„To było dla ciebie trudne, a mimo to próbowałeś/próbowałaś.”
„Niepowodzenia pomagają nam się rozwijać.”

3. Przyzwalanie na konfrontacje z wyzwaniem.
Dziecko powinno mieć przestrzeń na doświadczanie trudności związanej z określonym zadaniem.
Nie należy za szybko wyręczać dziecka, ale pozwolić mu próbować i normalizować frustracje.
“Trudność nie mówi kim jesteś – mówi, czego się uczysz”.

4. Uczenie języka emocji.
Dziecko, które potrafi nazwać swoje emocje i potrzeby, buduje silniejsze poczucie
„Ja”.
Wspierające pytania to na przykład:
„Co teraz czujesz?”
„Czego potrzebujesz w tej sytuacji?”
„Co sprawiło, że zrobiło ci się przykro?”

5. Unikanie etykiet i porównań.
Porównywanie dziecka do rodzeństwa czy rówieśników podkopuje jego poczucie wyjątkowości. Etykieta, mimo że jest pozytywna „Zawsze jesteś grzeczny/grzeczna”) może wywoływać presję i lęk przed jej utratą. Zamiast etykiety, lepiej opisywać konkretne zachowanie na przykład „podobało mi się, jak pomogłeś/pomogłaś koledze,”„zauważyłam, że sam/sama spakowałeś/spakowałaś plecak.”

Podsumowując adekwatna samoocena dziecka nie wynika z nadmiernego chwalenia, ani z ciągłej krytyki. Powstaje w wyniku dostrzegania starań dziecka oraz
akceptacji sukcesów i porażek małego człowieka. Jest to proces, który budowany jest codziennie słowami, gestami i reakcjami. Dziecko nie potrzebuje perfekcyjnego rodzica, lecz emocjonalnie dostępnego i wspierającego zarówno w sukcesie, jak i porażce.

mgr Oliwia Dybaś

Artykuł Samoocena dzieci pochodzi z serwisu Logopeda Psycholog Pedagog Jasło Gorlice - Gabinet Atena.

1. Kiedy dziecko powinno zacząć mówić?

Zanim wpadniesz w panikę lub zlekceważysz problem, sprawdź fakty. Oto uproszczony kalendarz:

• 12. miesiąc: Pierwsze słowa ze zrozumieniem (mama, tata, baba, daj).
• 18. miesiąc: Dziecko zna ok. 50 słów (w tym onomatopeje typu mu, hau, brum). Zaczyna rozumieć proste polecenia bez gestykulacji.
• 24. miesiąc (2 lata): Przełom. Dziecko powinno łączyć dwa słowa (Mama am, Auto brum) i posiadać zasób ok. 200–300 słów.
• 30. miesiąc: Pojawiają się pierwsze proste zdania i pytania (Co to?).

2. Kiedy szukać pomocy NATYCHMIAST?

Jeśli Twój 2-latek nie mówi, ale dodatkowo zauważasz poniższe punkty, wizyta u specjalisty jest priorytetem:

1. Brak kontaktu wzrokowego lub jest on bardzo krótki.
2. Brak reagowania na imię.
3. Brak gestu wskazywania palcem (dziecko nie pokazuje, co go interesuje).
4. Dziecko wydaje się nie słyszeć (choć reaguje na dźwięk bajki).
5. Silna fascynacja kręcącymi się przedmiotami lub brak zabawy symbolicznej (tylko ustawia auta w rzędzie).

3. Co możesz zrobić OD DZIŚ? (7 konkretnych kroków)

KROK 1: Detoks cyfrowy (ZERO EKRANÓW!)
To najczęstsza przyczyna tzw. opóźnienia środowiskowego. Telefony, tablety i grające zabawki przebodźcowują prawą półkulę mózgu, blokując lewą (odpowiedzialną za mowę).

• Zrób to: Schowaj tablety. Wyłącz telewizor, nawet jeśli gra „w tle”.

KROK 2: Twarzą w twarz
Dziecko uczy się mowy, patrząc na Twoje usta.

• Zrób to: Mów do dziecka, kucając przy nim. Nie mów „do pleców” dziecka.

KROK 3: Nie zasypuj dziecka pytaniami: „Co to?”, „Powiedz: auto” itp.
To wywołuje stres i blokadę.

• Zrób to: Komentuj to, co robisz Ty lub dziecko. „O, auto. Auto jedzie. Brum, brum. Czerwone auto”.

KROK 4: Daj czas na odpowiedź (Zasada 10 sekund)
Rodzice często odpowiadają za dziecko.

• Zrób to: Zadaj pytanie lub wykonaj gest i policz w myślach do dziesięciu. Daj dziecku przestrzeń na jakąkolwiek reakcję (dźwięk, gest).

KROK 5: Onomatopeje zamiast trudnych słów
Dla 2-latka słowo „piesek” jest trudne. „Hau hau” jest proste.

• Zrób to: Buduj bazę dźwiękonaśladowczą. To fundament prawdziwych słów.

KROK 6: Zadbaj o dietę
Pamiętaj że 2-latek musi mieć okazje do gryzienia i żucia. Zadbaj aby dziecko miało różne konsystencje pokarmów (nie mogą być to tylko papki!). Jelita to drugi mózg- zadbaj o nie.

• Zrób to: Nie rozdrabniaj dziecku pokarmów, stwarzaj okazje aby samo musiało włożyć wysiłek w odgryzienie i żucie. Ogranicz lub wyeliminuj cukier i gluten w diecie dziecka.

KROK 7: Nie wyprzedzaj i wyręczaj dziecka:
Daj maluchowi czas aby sam zakomunikował czego chce.

• Zrób to: Połóż rzeczy, zabawki które dziecko lubi najbardziej w zasięgu jego wzroku ale nie ręki (np. ulubione picie połóż wysoka, aby dziecko nie mogło dosięgnąć). Czekaj na reakcje, dal szanse aby dziecko skomunikowało swoje potrzeby.

4. Ścieżka diagnostyczna

Jeśli zdecydujesz się na wizytę i trafiasz do gabinetu, proces powinien wyglądać następująco:

1. Badanie słuchu (Podstawa!): Nie wystarczy, że dziecko reaguje na szelest papierka. Trzeba wykluczyć tzw. wysiękowe zapalenie ucha, które może sprawiać, że dziecko słyszy dźwięki jak „pod wodą”.
2. Ocena budowy aparatu mowy: Wędzidełko podjęzykowe, migdałki, sposób oddychania (czy buzia jest wiecznie otwarta?).
3. Konsultacja SI (Integracja Sensoryczna): Często brak mowy idzie w parze z problemami z czuciem własnego ciała lub nadwrażliwością.
4. Weryfikacja, ocena funkcji pokarmowych (gryzienie, żucie, połykanie) – te same mięśnie biorą udział w mówieniu.

Podsumowanie

Dwuletnie dziecko, które nie mówi, wysyła nam sygnał: „Potrzebuję wsparcia”. Może to być błahostka (brak stymulacji), a może poważniejsze zaburzenie. Nigdy nie zaszkodzisz dziecku, idąc z nim na konsultację zbyt wcześnie. Możesz mu zaszkodzić, idąc zbyt późno.

mgr Aneta Maziarz

Artykuł Moje dziecko jeszcze nie mówi! Diagnoza, fakty i konkretne kroki. pochodzi z serwisu Logopeda Psycholog Pedagog Jasło Gorlice - Gabinet Atena.