Rodzicielska intuicja rzadko się myli. Jeśli trafili Państwo na ten wpis, prawdopodobnie pewne zachowania Waszego dziecka budzą niepokój. Czy to „tylko” temperament, czy może sygnały neuroróżnorodności? Wyjaśniamy najważniejsze kwestie.
„Czy machanie rączkami to autyzm?”
Machanie rączkami (tzw. stimming) to częsty powód wizyt w naszym gabinecie.
Warto wiedzieć: Samo machanie rękami pod wpływem radości czy ekscytacji u małego dziecka nie musi oznaczać autyzmu.
Kiedy powinno niepokoić? Jeśli towarzyszą mu inne objawy, takie jak brak kontaktu wzrokowego, brak wskazywania palcem (by coś pokazać, a nie tylko dostać) oraz wspomniany niżej brak reakcji na imię.
„Moje dziecko nie reaguje na imię”
To jeden z najsilniejszych sygnałów alarmowych w kierunku spektrum autyzmu (ASD). Jeśli 5-latek często „wyłącza się”, nie odwraca głowy, gdy go wołamy, mimo że słuch ma sprawny – może to oznaczać trudności w komunikacji społecznej lub specyficzne przetwarzanie bodźców.
Jak rozpoznać ADHD u 5-latka?
W wieku przedszkolnym granica między żywiołowością a ADHD jest cienka, ale u dziecka z ADHD zauważymy:
Ekstremalną impulsywność: Dziecko robi coś, zanim pomyśli (np. wybiega na ulicę).
Trudności z dokończeniem zabawy: Porzuca każdą czynność po minucie.
Wewnętrzny niepokój: Nawet przy jedzeniu czy oglądaniu bajki wierci się, macha nogami, wstaje.
AuDHD – czyli kiedy autyzm spotyka się z ADHD
Coraz częściej diagnozowane jest współwystępowanie obu tych stanów (tzw. AuDHD). To wyzwanie dla dziecka, które z jednej strony potrzebuje rutyny (autyzm), a z drugiej szybko się nudzi i szuka stymulacji (ADHD). Takie dzieci mogą być bardzo inteligentne, ale „nieusłuchane” i szybko zmęczone przebodźcowaniem.
Gdzie udać się po pomoc? (Ścieżka działania)
Jeśli zaobserwowano powyższe objawy, nie warto czekać, aż dziecko „wyrośnie”. Wczesna interwencja to ogromna szansa na lepszy rozwój. Oto konkretne kroki:
Logopeda / Pedagog: Sprawdzi, jak dziecko się komunikuje i bawi. To często pierwszy przystanek, by ocenić, czy potrzebna jest dalsza, pogłębiona diagnostyka.
Psycholog dziecięcy: Przeprowadzi specjalistyczne testy (np. ADOS-2 w kierunku autyzmu lub standaryzowane testy uwagi i funkcji poznawczych w kierunku ADHD).
Lekarz Psychiatra dziecięcy: To kluczowy specjalista w całym procesie. Tylko lekarz psychiatra może postawić oficjalną diagnozę medyczną, która jest niezbędna do uzyskania orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego w przedszkolu lub szkole.
Poradnia Autyzmu: To miejsce wyspecjalizowane w kompleksowej diagnozie. Należy się do niej udać, aby ostatecznie wykluczyć lub potwierdzić spektrum. Ważne: Aby zapisać się na taką diagnostykę, niezbędne jest zazwyczaj zaświadczenie lub skierowanie od lekarza psychiatry.
Integracja Sensoryczna (SI): Wiele „trudnych zachowań” (np. zatykanie uszu, agresja, niepokój ruchowy) wynika z zaburzeń przetwarzania bodźców. Terapeuta SI sprawdzi, czy dziecko nie ma nadwrażliwości na dźwięki, zapachy lub dotyk (np. drażniące metki w ubraniach).
Wskazówka dla rodzica: Ścieżka diagnostyczna bywa długa, dlatego warto zacząć od wizyty u psychiatry dziecięcego, który pokieruje Państwa do odpowiedniej poradni i wystawi niezbędne dokumenty.
Co mogę zrobić już dziś?
Zapisywać obserwacje: W jakich sytuacjach dziecko macha rękami? Co wywołuje złość? To bezcenna wiedza dla specjalisty.
Wprowadzić plan dnia: Przewidywalność wycisza zarówno objawy ASD, jak i ADHD.
Zadbać o siebie: Diagnoza to nie wyrok, to klucz do zrozumienia dziecka.
Pamiętaj: Wczesna diagnoza to nie etykieta, ale szansa na lepszy start i dobranie odpowiednich metod wychowawczych.
mgr Gabriela Sypień
